Gisterenavond hadden we nog net plek voor een een Griekse salade op een terras aan het water. Het hotel was een beetje versleten en de beloofde sauna, zwembad en wellness waren wegens herstelwerkzaamheden gesloten. Wel kon je in de zeven pagina’s tellende hotelregels lezen dat je “in case of a fecal incident in the swimmingpool” 15.000 zloty boete moest betalen. Wat voor gasten komen hier eigenlijk?

‘s Nachts was het nogal onrustig met veel slaande deuren en geschreeuw, maar het ontbijt stond op tijd klaar (om 7 uur) en was prima verzorgd. 

We rijden in een rustig tempo over de binnenwegen naar Biskupiec. Dit deel van Polen is vergeven van de ooievaars, in elk dorp waar we doorheen komen, zitten ze op daken, lantaarnpalen, schoorstenen, alles wat maar een beetje hoog is. En in de omliggende weilanden lopen ze in grote groepen te fourageren.

In Biskupiec bestellen we bij de bakker koffie met een soort Berliner bollen gevuld met marmelade. Als we van de toonbank naar het zitgedeelte lopen, komen we langs een raam, waarachter een mevrouw zit waar je zloty’s kunt wisselen. Amerikaanse dollars, Canadese dollars, Australische dollars, Zwitserse franken, Britse ponden en Tsjechische kronen. Je vraagt je af waarom in een slaperig provinciestadje van net 10.000 inwoners, je naar de bakker gaat om je zloty’s om te zetten in een van deze valuta. En in het halve uurtje dat we koffiedrinken wordt er twee keer geld gewisseld.

We bezoeken de plaatselijke kerk met moderne glas in loodramen, waar ook een raam gewijd is aan Jerzy Popieluszko. Hij was een enorm populaire priester die begin jaren 80 in zijn preken zijn afkeer tegen het communistische regime uitsprak. Die preken werden via Radio Free Europe in heel Polen beluisterd. In 1984 is hij vermoord in opdracht van het Poolse regime, wat tot een enorme verontwaardiging leidde. Zijn begrafenis werd door 250.000 mensen bijgewoond. In 1996 werd hij zalig verklaard. Later vandaag zien we in de kerk van Goldap ook weer een aan hem gewijd raam. 

En verder gaan we over golvende binnenwegen geflankeerd door enorme eikenbomen. In Wegorzewo lunchen we weer warm met soep en varkensnek met aardappeltjes. 

Als we in Goldap aankomen rijden we eerst naar de grens met Kalininrad, zo’n 50 meter voor de Poolse grenspost, die gebarricadeerd is met hekken, is een rotonde. Als we daar rondjes gaan rijden en foto’s nemen, stapt er een met een machinepistool bewapende grenswacht naar buiten die ons begint te bestuderen.

De boodschap is duidelijk, we gaan naar Goldap om de sfeer van het stadje vast te leggen.

Gisteren liep ik vanaf de camping naar de Biedronka voor een maaltijdsalade, mijn gevoel zegt me dat ik de komende dagen vooral in restaurants eet. Op de camping staan nog vier tenten met fietsers en onder het afdak van de barak met kamertjes staan er nog meer. Het is letterlijk een knooppunt, je kunt van hieruit naar het noorden, naar Kaliningrad over de R10 of naar het oosten, richting Suwalki, over de GreenVeloRoute.

Deze ochtend is het een beetje rondhangen en wachten tot Anton komt. Ik raak aan de praat met een Poolse jongen uit Gdynia, die een stukje van de kust gefietst heeft en mij completely crazy vindt, in positieve zin dan. Hij raadt me aan om vandaag het kasteel van Malbork te bezoeken, dat is de moeite waard. Als Anton gearriveerd is en we in de auto zitten, is de vraag waar was dat kasteel ook al weer? Iets met bork, dingesbork. O kijk, daar heb je een wegwijzer, Frombork 30 kilometer, let’s go.

En laat Frombork nu ook een kasteel hebben met een kathedraal en een uitkijktoren gewijd aan Copernicus met een heuse slinger van Foucault.

Als we dat allemaal tot ons genomen, wordt het tijd voor een lunch met schnitzels. En waar slapen we vanavond? Kijk op de kaart en halverwege Suwalki is een groot merengebied. Eens kijken of er een camping is die ook kamers of hutten verhuurt. En voor je het weet heb je een hotel aan een meer, waar je heerlijk aan het water kunt zitten. 

Ik stond gisteren op een echte duincamping met heel veel heuveltjes en kommetjes. Overal waren plekjes gemaakt voor tenten en hadden ze houten tafels en bankjes neergezet. Omdat iedereen zijn auto naast de tent wil hebben, zijn er niet veel kleine plekjes, maar na enig zoeken hadden ze voor mij ook wat. Ik mocht eerst gaan kijken en als het beviel moest ik de tent maar opzetten en daarna langs komen. Dit bleek trouwens de eerste camping waar het expliciet verboden is om je mobiel op te laden in de keuken of de douches. Dat kan tegen betaling op de receptie, stelletje boeven. 

Gisterenavond maakte ik weer een variant op de groenteprut, ik had nog wat oude champignons en wortels onderin mijn fietstas gevonden. Dat vulde ik aan met plakjes spaanse worst, die verkopen ze hier per 80 gram. Gewoon een klein stukje vlees kopen is eigenlijk niet mogelijk, of je moet een slagerij vinden.

Toen ik terug kwam van inkopen doen, stond de buurman worsten stond te grillen, ik dacht nog, lekker dan, die tent ruikt over een week nog naar worst. Maar even later komt hij in zijn beste Engels vragen ik ook een worst wil, of zelfs twee misschien? Mosterd erbij of ketchup misschien? Ik neem er eentje en het smaakt me prima.  Als ik opsta, besluit ik naar Elblag te gaan vandaag. Dat is een wat langer stuk en je ziet nog eens iets anders van Polen. Tegen de tijd dat de camping ontwaakt, zo rond half zeven, komt ook de schoonmaakster uit bed, blokkeert de toegang tot de wc’s en de douches en gaat op haar gemakje schoonmaken. Het is een komen en gaan van benauwd kijkende mensen in hun pyjama’s of joggingbroek, die onverrichterzake  weer afdruipen. Als dit elke ochtend het ritueel is, dan zou je toch kunnen besluiten om andere tijden aan te houden? Het lijkt mij logischer om schoon te maken nadat iedereen gebruik gemaakt heeft van het sanitair, dan heb je toch meer eer van je werk. 

De route begint met tien kilometer langs een drukke provinciale weg zonder fietsstrook, maar gelukkig haalt niemand gekke toeren uit en ze blijven gewoon achter je rijden als ze het niet overzien. Daarna is er een rustig fietspad langs een riviertje.

Wat die fietspaden betreft, is het net iets anders dan bij ons. Aparte fietspaden heb je altijd maar aan één kant van de weg, op of naast het voetpad. Maar waar wij de gouden regel hebben dat het voetpad aan de buitenkant van de weg ligt, hoeft dat hier helemaal niet zo te zijn. Het kan net zo goed tussen voetpad en berm in liggen. En om de haverklap wisselt het van weghelft en moet je oversteken. Dat gaat vrij probleemloos autos stoppen eigenlijk altijd als je aanstalten maakt om over te steken. Vanwege die rommeligheid hebben de Polen besloten dat ze gewoon lopen waar ze willen en bij voorkeur naast elkaar. Als je ze dan achterop komt en moet remmen, kijken ze heel verbaasd achterom, gaan schuldbewust opzij en zeggen sorry. Dan zeg ik No problem, fiets er langs, zij waaieren weer uit is iedereen is tevreden.

Om 11 uur ben ik al halverwege in Nowy Dwór Gdanski, tijd voor koffie met een wafel. Ik vind weer zo’n keurige koffiesalon en die wafel is al net zo keurig. 

Ik durfde haast niet te kijken, maar ik heb mijn geld nu al terug van de Polo. Na aftrek van de boodschappen, ben ik voor ongeveer twee tientjes het schip in gegaan aan de wisselkoersen. Dus beste mensen, vergeet de Albert Heijn en de Dirk, koopt louter nog bij de Polo! Mijn vertrouwen in de Poolse maatschappij kan niet meer stuk. 

In het begin van de middag kom ik aan in Elblag, de camping ligt aan de rand van de stad naast een ringweg met wat industrie. Morgen in de loop van de ochtend arriveert Anton uit Linköping en gaan we een paar dagen met de auto door Polen en Litouwen. Dus hier eindigt het eerste deel van de fietstocht, precies op de plek waar de fietsroute naar Suwalki begint.

Afstand: 49,5 kilometer

Tijd: 3:40

Ik ging nog even inkopen doen gisteren bij de Polo. Al die supermarkten hebben ongeveer hetzelfde assortiment, dus veel maakt het niet uit waar je heen gaat. Omdat er van die lange rijen voor de kassa’s stonden, ging ik naar een van de zelfscankassa’s, die zijn hier nog niet zo populair. Alles ging van een leien dakje, totdat ik bij de bosbessen aankwam, daar haperde het systeem. Ik moest een getal invullen, zoveel was duidelijk. Ik begon met het nummer onder de streepjescode, maar dat was het niet. Oh hee, een Engels vlaggetje op het scherm. O ze willen weten hoeveel, nou dat is simpel, 250 gram. En ja hoor, ik kon afrekenen. Pas als ik mijn pas voor het apparaat hou en mijn pincode intoets, valt me op dat ik hier voor 710 euro aan boodschappen sta af te rekenen. Snel druk ik op de rode toets, maar te laat! 

Dan maar op zoek naar een Engels sprekende medewerker, ik laat het bonnetje zien en hij begint te lachen. U heeft 250 doosjes bosbessen afgerekend, mag ik zien hoeveel u er in uw tas heeft? Ik mag mee naar een aparte kassa, daar wordt van alles ingetoetst, ik moet nog even mijn pasje tegen de betaalautomaat houden en ze verzekeren me, alles in orde, het verschil wordt teruggestort. Het kan nog even duren voordat de transactie zichtbaar wordt, maar ik moet er maar op vertrouwen.

Als ik geluk heb, is min leergeld niet hoger dan het koersverlies. Maar mijn intuïtie vertelt me, dat het waarschuwen niet zo eenvoudig kan gaan. Dus ik bewaar de transactiebonnen goed en wacht af. Het doet me denken aan die keer dat ik in Brazilië twee vliegtickets dubbel afrekende, omdat de website aangaf dat de betaling mislukt was. Daar ben ik toen nog een paar maanden zoet mee geweest, voordat ik mijn geld terugkreeg. Niet omdat ze niet wilden betalen, maar omdat de betaalsystemen niet goed op elkaar aansloten.

Ik heb een ticket naar Dantzig op zak, de boot vertrekt om 10.20 dus ik heb geen haast. Het is niet druk op de pier, als er 50 mensen meegaan is het veel. Dan komt er een oude man naar me toe, wijst op mijn bagage en zegt in het Pools iets over probleem. Al snel wordt duidelijk wat het probleem is, de fiets moet zonder bagage op het achterdek geplaatst worden. Alle tassen moet mee naar de salon. Gelukkig helpt iemand me even met dragen, zodat ik maar één keer hoef te lopen.

De boot legt in hartje Dantzig aan en na een kleine wandeling door het centrum kan ik weer fietsen. Maar eerst wat eten aan de kade onder de bomen. Het is half een, maar ik kan alleen kiezen uit de ontbijtkaart. Doet u dan maar pannekoeken en ik krijg een bord met een soort dikkerdjes met fruit en room.

Het eerste uur fietsen gaat over industrieterrein en door kleine voorstadjes, maar alles is bijzonder goed aangegeven, werkelijk bij elke kruising staan van die oranje bordjes met het EU-logo.

Het landschap is niet erg bijzonder hier, gewoon vlak en uitermate Hollands. Maar na de pont over de Wisla gaat het weer verder door duingebied. 

En nu ben ik bijna aan het eind van de Poolse route, morgen kan ik nog 22,5 kilometer verder langs de kust naar Krynica Morska. Daar moet ik dan donderdag een ferry nemen naar Frombork. Of ik kan alvast wat naar het zuiden afzakken, naar Elblag. Dat is ongeveer 45 kilometer. Ik denk dat ik dat laatste doe, dan  zie ik nog even wat anders dan kustplaatsjes met hotels en duinen. 

Afstand: 36 kilometer

Tijd: 2:30

Het is me gisterenavond gelukt om niet zelf te koken. Op de camping was een bar gespecialiseerd in snoeiharde Poolse schlagers en toen ik vroeg of ze misschien ook eten hadden, tilde de een behulpzame barbrouw een aantal deksels op en ja hoor gebraden kip, brokken varkensvlees in saus, lever, stokvis, gebakken zalmmoten, gebakken aardappelen, patat en onder de laatste deksel zat sla van tomaten en kool. Ik wees een stuk kip aan met aardappels en sla. Het bord werd op een weegschaal gezet en zo werd de prijs bepaald. Als service kreeg ik er nog drie grote zoete augurken van het huis bij.  

Gelukkig was het om negen uur afgelopen met de schlagers en konden de campinggasten gaan slapen. Toen ik wakker  werd, scheen de zon al volop. Wat raar dacht ik, ik moet er ‘s nachts altijd uit en bovendien is het zwaar bewolkt. Een blik op de telefoon vertelde me dat het pas half één was, ik bleek pal ondereen lantaarnpaal te staan. Die had ik ‘s middags niet gezien. 

Als ik vertrek is het nog steeds alsof je door een wolk fietst, zo nat is de lucht. Mijn bestemming is Hel en ik mag daar één keer lollig over doen. De weg naar de hel is geplaveid met goede voornemens, maar die naar Hel door een blinde stratenmaker. hel ligt aan het einde van een dun, 30 kilometer lang schiereiland. Je hebt het strand, een duinenrij, het spoor, de provinciale weg met fietspad  en tot slot aan de binnenkant campings en surfscholen. 

Het wordt langzaam beter weer, het is niet zo koud meer en je voelt dat de zon achter de wolken zit. In Hel is het nog even zoeken naar de juiste camping. Ik wilde naar Hel Camp, maar je hebt ook Camp Hel, Kamp Hel en Sielski Camp. En nu maar eens uitpuzzelen hoe dat zit met de boten naar Gdansk en Gdynia.

Afstand: 45 kilometer

Tijd: 3:10

Gisteren at ik groenteprut met groene pasta, heel voedzaam. Ik had voor het slapen gaan alles goed ingepakt en de tent goed strak gezet vanwege het aangekondigde onweer, maar dat kwam niet. 

Ik ben wat later weg dan anders, ik hoef toch niet zo ver vandaag, ongeveer 50 kilometer.

Het eerste deel van de route loopt vlak achter het strand en wordt aangekondigd als sometimes sandy en laat dat sometimes maar weg.

Ik moet hele stukken lopen omdat de fiets wegzakt in het zand. Op een gegeven moment komt me iemand tegemoet die naar achteren wijst en zegt four kilometers very bad. That side also, zeg ik, terwijl ik naar de weg achter me wijs. 

Overigens had ik ook om kunnen fietsen, mmaar ik wilde even van de rust genieten die hier heerst. Na zo’n twee uur gedaan te hebben over 15 kilometer, kom ik weer in zo’n klein vakantieoord met kraampjes langs de weg.  Koffie, kawa, is altijd te krijgen, maar als je er iets bij wil, dan is de keuze meestal beperkt tot schepijs of wafels met slagroom en jam. En van de koffie moet je je ook niet teveel voorstellen, de zwarte koffie is een soort oploskoffie en de cappuccino is vooral heel veel schuim. En dat voor Starbucksprijzen.

Na de koffie gaat de route het bos weer in en ik volg de bordjes nauwgezet want het boekje en mijn fietsapp zijn erg vaag over dit stuk. Even later snap ik waarom, want midden in het bos is een enorm bouwterrein aangelegd, waar ze een kerncentrale gaan bouwen. Je mag er overheen fietsen, maar je moet wel op de weg blijven.

Als ik naar de andere fietsers kijk, die ik hier tegenkom, dringt zich een conclusie op. Fietsen met veel bepakking en van die grote Ortliebtassen zoals ik heb, is uit. Wat in is, is bikepacking. Weinig spullen verdeeld over een aantal kleine tasjes, dat is de trend. Dat wil ik ook, een mens moet met zijn tijd meegaan. Stel dat het lukt om mijn hebben en houwen te halveren qua volume en gewicht dan ben ik weer helemaal in voor een nieuwe onderneming.  Ik ga dit najaar eens op onderzoek uit.

Hier in de bossen zie je grote kampementen van de scouting. Er staan telkens 20 of 30 grote tenten met 10 dixies op een rijtje dat doet me denken aan mijn tijd bij de verkenners. Als we op kamp waren, stond de hudo (Houdt Uw Darmen Open) een beetje apart van de andere tenten. Die bestond uit een emmer met wc-bril in een heel klein tentje waar de hele dag de zon zon op stond te bakken. Toiletbezoek was alleen mogelijk als je in staat was om je adem zo lang in te houden.  Als het even kon, plaste en poepte je verderop in het bos, je billen kon je gewoon afvegen met gras of bladeren. En als je echt de sjaak was, dan had je corvee en moest je de emmer legen in een kuil. En dan niet de emmer op de rand zetten en een schop geven in de hoop dat ie op zijn kop in de kuil viel, want zelfs als dat lukte zat toch de hele emmer onder de smurrie en hoe kreeg je dat nou weer goed? En hoe haalde je dan de emmer uit de kuil zonder vieze handen te krijgen? Ik heb daar een hoop geleerd over sanitair. 

De camping die ik had uitgezocht, bestaat uit een paar weilanden in the middle of nowhere. Ook hier staan wat dixies bij wijze van toiletgebouw, douchen is er niet bij. Daar heb ik geen zin in, tien kilometer verderop is er nog eentje. Die heeft weliswaar een prachtige website, maar bij aankomst is het een wat shabby vertoning, de meeste douches missen een slang met sproeikop, het water spuit gewoon uit de muur en de wifi die ze beloven is er niet. 

Afstand: 61 kilometer 

Tijd: 5:15

Gisteren deed ik gewoon boodschappen bij de Aldi, een enorme supermarkt maar met nog minder aanbod aan levensmiddelen dan de gemiddelde buurtsuper hier. Enfin, dan maar weer gyoza gevuld met groente, paprika en uitgebakken spekjes met yoghurt toe. Het was ronduit koud gisteravond, zonder zon en met een stevige noordenwind kwam het niet boven de 14 graden uit. Mayke belde nog met enthousiaste verhalen over haar onderzoek naar Afrikaanse handelaren in China. Morgen komt er een orkaan over Sjanghai waar ze op de campus van de universiteit verblijft, ik ben benieuwd. 

Vanmorgen ben ik om half vijf al wakker, het is licht, de duiven zitten luidruchtig te koeren in de bomen en boven de camping cirkelen woedend krijsende meeuwen. Waar halen die beesten de energie toch vandaan om zoveel herrie te maken? En wat is de zin ervan? Ik dacht altijd dat alles in de natuur een doel heeft, maar voor dat gekrijs kan ik geen zinnig doel bedenken. 

Het eerste deel van de rit gaat door een prachtig natuurgebied, het Slowinski nationaal park. Ik betaal 10 zloty entree en mag dan netjes op de paden blijven. Het is volmaakt stil hier, op het ruisen van de bladeren en het geluid van de zee achter de duinen na.

Als ik het park uitkom, gaat de weg over in een karrespoor van onregelmatig gelegde betonblokken, de kunst is om zoveel mogelijk in de berm te blijven, dan kun je nog een beetje doorfietsen, anders stuiter je op en neer en wordt je gedwongen om stapvoets te rijden. Maar aan het einde van het spoor is er zowaar koffie. 

Het valt niet mee om een beetje contact te krijgen met Polen, de mensen van mijn leeftijd spreken drie woorden Duits en dat is het. Zo ook hier bij de koffie, een echtpaar waarvan de man hele verhalen in het Pools afsteekt en wijst op mijn fiets, ik sta maar een beetje te grijnzen en zijn vrouw trekt een gezicht van, dat is mijn man weer, die zo nodig de aandacht moet trekken van die buitenlander. 

In Kluki bezoek ik het openluchtmuseum. In dit gebied woonde vroeger een Duitstalige minderheid met een eigen taal en klederdracht. Ze hebben een aantal boerderijen nagebouwd en je kunt een beetje over het terrein wandelen en hier en daar naar binnen kijken. Het is binnen weliswaar ingericht, maar omdat er (historisch geheel juist) geen elektrische verlichting is aangebracht, is het moeilijk om er iets van te zien. Het heeft wel een grappig sfeertje en doet me denken aan de Erve Kots in de Achterhoek, waar wij in de jaren zestig regelmatig naar toe gingen als we daar met mijn ouders op vakantie waren. 

Na Kluki wordt je geacht over een wandelpad door de wetlands te fietsen. Dat gaat even goed maar als snel zit het pad zo vol met blubberkuilen, dat er niks anders op zit dan af te stappen en te lopen.

Gelukkig is het pad maar een paar kilometer lang, waarna er weer een verharding met betonblokken is gemaakt. Maar om dat te bereiken moet je eerst nog door een beekje waden, dus schoenen uit, broekspijpen opgerold en daar ga ik.

Na nog een kilometer is er een splitsing, rechtdoor is het nog 27 kilometer, linksaf nog 22 kilometer naar Łeba. Natuurlijk sla ik linksaf, maar na 50 meter keer ik weer om, het is een totaal dichtgegroeid pad met nog meer modder, zonder klewang kom je hier niet doorheen.

Dan maar omfietsen over de betonblokken terwijl mijn nieren langzaam in mijn bekken zakken. En zo hotsebots ik langzaam richting camping Marco Polo.

Afstand: 70 kilometer

Tijd: 5:30

Ik heb een aantal jaar geleden (2015) het fietsen herontdekt. En dan bedoel ik niet het hardfietsen, maar het langfietsen, of bikepacken zoals je tegenwoordig zegt.

In 2015 fietste ik naar de Loire en terug. Le Grand Plan was mijn eerste serieuze fietstocht.
In 2016 reed ik de route naar Praag volgens het boekje van de Europafietsers en combineerde dat met de Spreeroute naar Berlijn. Dat verhaal noemde ik Der grosse Plan.
In 2017 ging ik naar Zweden in een combinatie van de Jutlandroute en een zelf uitgedachte route van Göteborg naar Linköping. Het heet uiteraard Den Stora Planen.
In 2018 had ik een vriendinnetje zonder fiets en ik dacht dat een vakantie zonder fiets ook wel leuk zou zijn.
In 2019 maakte ik de driehoek af, die ik in 2016 begonnen was en reed de R1 naar Berlijn, je leest erover in Nur ein kleines Plan.
In 2020 was ik druk met mijn nieuwe huisje in Zaandijk, maar ik vond toch een week de tijd om langs de Ems te fietsen, dat heette heel toepasselijk Een mini-plan.
In 2021 maakte ik een rondje Duitsland langs de grote rivieren. Het was niet helemaal mijn gedroomde plan, maar door corona kon ik niet anders, daarom heet het Ein richtig grosses Plan, aber second best.
In 2022 deed ik een klein rondje om het Kanaal, ik had geen tijd om helemaal naar Land’s End te fietsen. Dat heet A big plan with an escape.
In 2023 verslikte ik me een beetje, maar het werd toch een leuke tocht langs de Engelse oostkust onder de titel A slightly overdone plan.
In 2024 ging ik met pensioen en kon ik eindelijk mijn Masterplan uitvoeren, een tocht naar de Noordkaap.
In 2025 hield ik het klein. Ik fietste naar Basel en vanaf daar deed ik een klein rondje in Zwitserland.
En in 2026? Ik maak een trip langs de Oostzeekust naar de Baltische staten en vanaf daar over naar Finland en door naar Zweden. Tenminste, als die Baltische staten dan nog niet bezet zijn door Rusland.

In het begin schreef ik ook nog wel stukjes over dagtochten in Nederland.

O ja, waar zit het menu? Dat zit onder de rode zeshoek met die drie grijze streepjes!